Kemanın Kısa Tarihi ve Bir Keman İkonu Olarak Stradivarius

0
1403
views

Günümüzde Stradivarius denilince akla gelen tek şey belki de bir giyim markası olması, aslında adının arkasında müzik tarihinin çok önemli bir ismi olan Antonio Stradivarius yer alıyor. Gelin Antonio Stradivarius ve keman ilişkisini hep beraber inceleyelim.

Modern keman ailesinin 1555 yılında İtalyan enstrüman ustası Andrea Amati tarafından bulunulduğuna inanılsa da aslında yaylı çalgıların icadı bunun çok daha öncesine uzanıyor. Bu yüzden kemanın aniden bulunan harika bir ürün olduğuna inanmaktansa onun zaman içinde evrilen bir enstrüman olduğu fikrine inanmak daha güzel bir düşünce olarak beliriyor. İlk telli çalgı kayıtları Orta Çağ Avrupa’sına ait olsa da telli-yaylı çalgılar ailesinin Moğolistan’da bulunan Mhorin Khuur adlı çalgıdan orijinini aldığı ve bunların ticaret yolları aracılığı ile Avrupa’da yayıldığı biliniyor. Daha sonra buradaki enstrüman ustaları tarafından geleneksel Avrupa  metodları kullanılarak günümüzdeki modern keman görüntüsüne kavuşturulmuştur. Andrea Amati adı da burada ön plana çıkarak keman tarihinde yerini almıştır. Bilinen ve şu an hala korunan Kral IX. Charles adına üretilmiş olan (1564) keman Andrea Amati’nin imzasını taşımaktadır. Andrea Amati’nin torunu olan Nicola’ysa onun adını devam ettirecektir. Nicolo Amanti’de devrin diğer genç keman yapımcıları gibi çalışmaya 11 yaşında başlamıştır. 1628 yılında Cremona’da baş gösteren açlık ve 2 yıl sonrasında yaşanan veba salgını sırasında ailesinin tüm üyelerini kaybetmiştir. Aynı felaketler Brescia’da yaşayan ünlü keman yapımcısı Giovanni Polo Maggini’nin de hayatını kaybetmesine neden olmuştur, bu yüzden İtalyan yaylı çalgılarının geleceği sadece Nicola Amati’nin omuzlarına yüklenmiştir.

Günümüzde tüm dünyada popüler bir çalgı olan kemanın altın çağını yaşatansa Antonio Stradivarius olmuştur.  1644 yılında İtalya’nın Cremona şehrinde doğan müzisyenin kendi yorumunu katarak oluşturduğu keman dizaynı ve geometrisi ile çalgı, yaklaşık 350 yıldır korunan günümüz haline kavuşmuştur. İlk olarak Nicola Amati’nin yanında çırak olarak çalışmaya başlayan Antonio zamanla 18. Yy’ın en büyük keman üreticisi haline gelmiştir. 1666 yılından itibaren kendi imzasını taşıyan kemanlar üretmiş ve yaşamı boyunca yaklaşık 1100 enstrüman yapmıştır. Bunların 512’si keman olmak üzere günümüzde 650 tanesi korunmaktadır. İlk olarak ustası Nicola’nın tarzında kemanlar üreten Antonio zamanla kendi modelini oluşturmuştur.

Keman yapımında genellikle köknar ağacı kullanan Antonio’nun geliştirdiği köprü yapısı, kusursuz oranları ve ince işçiliği sayesinde yüksek ses gücü ve kalitesine sahip kemanlar ortaya çıkmıştır. Kullandığı verniğin yapısı günümüzde hala çözülememiş olmakla beraber reçine, etil alkol veya terebentin kullanmış olma olasılıklarının üzerinde durulmaktadır. Oğullarına mesleği öğretmesine rağmen ince işçilikleri her zaman kendisi yapıp onlara bırakmadığı için vernik yapısına başka bir madde ekleyip ekmediği bilinmemektedir ve Stradivarius’un gizemi de buradan kaynaklanmaktadır. Hala birçok kopyası üretilmekte olan Stradivarius kemanlarının üzerinde etiketleri olmasının gerçekliğini anlamada da bu yüzden etkisi yoktur, sesi ile kendisini belli etmektedir.

18 Aralık 1737’de doğduğu şehir olan Cremona’da hayatını kaybeden Stradivarius’un mezar taşı yıllar sonra bulunarak Stradivari Cremona Müzesi’ne taşınmıştır.

Kemanlarının yanı sıra günümüzde Stradivarius’un hala korunan 12 viyola, 50 viyolonsel, 1 poşet keman, 5 bas keman, 1 viyola da gamba, 1 zihter, 1 pandura,1 gitar ve 3 mandolini bulunmaktadır.

   Günümüzde milyonlarca dolar değerinde olan Stradivarius kemanlarına sahip olmak bir yana, onlara dokunmak bile birçok müzisyenin hayallerini süslemektedir. 2011 yılında internet üzerinden yapılan bir açık arttırma ile 15.9 milyon dolara satılan kemanı bugüne kadar satılan en pahalı çalgılardan biri haline gelmiştir. Günümüzde ünlü keman sanatçılarından Itzhak Perlman, David Garrett ve Joshua Bell’ de konserlerinde Stradivarius kemanlarını kullanmaktadır. Ülkemizde de Ayla Erduran bir konserinde Stradivarius kemanı kullanmıştır.

 

Gül ADA

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here